Keni dhimbje koke, lodhje të pashpjegueshme apo dhimbje barku? Në vend që të caktojnë një kontroll te mjeku, gjithnjë e më shumë njerëz fillimisht hapin ChatGPT-në ose një chatbot tjetër me inteligjencë artificiale dhe i përshkruajnë simptomat.
Përgjigjja vjen brenda pak sekondash, shpesh shpjegohet hollësisht dhe tingëllon bindëse. Por pikërisht kjo lehtësi fsheh një rrezik: çfarë ndodh kur përdoruesit fillojnë t’i besojnë algoritmit më shumë se mjekut?
Një studim i ri amerikan, i publikuar më 29 tetor 2026, nxjerr në pah një të dhënë shqetësuese: 60 për qind e të anketuarve që përdorin inteligjencën artificiale për këshilla shëndetësore thanë se do t’u besonin rekomandimeve të saj edhe nëse ato binin ndesh me udhëzimet e një profesionisti shëndetësor.
Studimi, i realizuar nga Talker Research për MD Live by Evernorth, përfshiu 1.000 prindër të gjeneratës së mijëvjeçarëve dhe 1.000 të anketuar nga popullata e përgjithshme amerikane.
Rezultatet tregojnë se një në shtatë amerikanë kanë të njëjtin nivel besimi te këshillat shëndetësore të chatbotëve dhe te ato të mjekëve.
Besimi është dukshëm më i lartë te personat që tashmë përdorin inteligjencën artificiale për pyetje shëndetësore. Plot 63 për qind pranuan se kishin vepruar sipas një këshille shëndetësore të marrë nga inteligjenca artificiale, pa u konsultuar më parë me një profesionist mjekësor.
Kjo nuk do të thotë se të gjitha këshillat e inteligjencës artificiale janë të gabuara. Problemi lind kur përdoruesit nuk bëjnë dallimin mes informacionit të përgjithshëm shëndetësor dhe vlerësimit mjekësor të përshtatur për gjendjen e tyre.
Përparësitë e inteligjencës artificiale janë të dukshme. Ajo është e qasshme 24 orë në ditë, mund të shpjegojë terma të ndërlikuar mjekësorë me gjuhë të kuptueshme dhe nuk kërkon caktim termini apo pritje në ordinancë.
Për më tepër, biseda me një chatbot mund të duket më pak e sikletshme, veçanërisht kur bëhet fjalë për çështje intime shëndetësore, simptoma për të cilat njerëzit kanë turp të flasin ose probleme që i konsiderojnë të parëndësishme.
Por mes informacionit dhe diagnozës ekziston një dallim thelbësor.
Chatboti nuk mund të kryejë vetë kontroll fizik, të masë shenjat vitale apo të vlerësojë të gjitha rreziqet që lidhen me historinë mjekësore të pacientit.
Studimi zbuloi edhe një dobësi tjetër të rëndësishme: 78 për qind e të anketuarve nuk e dinin se mënyra e formulimit të pyetjes mund të ndikojë në përgjigjen e inteligjencës artificiale.
Ndërkaq, 53 për qind pranuan se e kishin riformuluar pyetjen pasi nuk u kishte pëlqyer përgjigjja e parë.
Kjo sjellje ngre një problem të ri. Në vend që të kërkojnë informacionin më të saktë, disa përdorues mund të kërkojnë pa vetëdije një përgjigje që i qetëson ose u konfirmon atë që tashmë duan të dëgjojnë.
Plot 59 për qind e të anketuarve zbuluan më vonë se këshilla e marrë nuk përputhej me rrethanat e tyre konkrete, ndërsa 49 për qind kishin vepruar sipas informacioneve që nuk ishin të përshtatshme për ta.
Po atë ditë, qendra amerikane kërkimore Pew Research Center publikoi një analizë të veçantë për qëndrimet e qytetarëve ndaj përdorimit të inteligjencës artificiale në shëndetësi.
Sipas anketës së realizuar me 3.488 të rritur amerikanë, 60 për qind do të ndiheshin në siklet nëse mjeku i tyre do të përdorte inteligjencën artificiale për diagnostikim dhe trajtim, ndërsa 30 për qind do të ndiheshin rehat me këtë.
Dallimi mes rezultateve të dy studimeve tregon se qëndrimet ndaj inteligjencës artificiale varen nga kush e përdor, për çfarë përdoret dhe cilës grupmoshë i drejtohen pyetjet.
Inteligjenca artificiale mund të jetë e dobishme për të shpjeguar terma mjekësorë, për të kuptuar informacione të përgjithshme rreth sëmundjeve ose për të përgatitur pyetje për një kontroll te mjeku.
Megjithatë, ajo nuk duhet përdorur si burim i vetëm për të vendosur diagnoza përfundimtare, për të ndryshuar terapinë, për të përcaktuar dozat e barnave apo për të vlerësuar nëse simptomat serioze kërkojnë ndihmë urgjente mjekësore.
Duhet pasur kujdes edhe gjatë ndarjes së dokumenteve mjekësore dhe të dhënave personale të ndjeshme, sepse platformat e ndryshme kanë rregulla të ndryshme për përpunimin dhe ruajtjen e informacionit.
Pa dyshim, inteligjenca artificiale do të ketë rol gjithnjë e më të madh në shëndetësi. Por pyetja më e rëndësishme nuk është nëse ajo mund të japë një përgjigje brenda pak sekondash, por nëse përdoruesi e di se kur ajo përgjigje duhet verifikuar.
Një përgjigje bindëse në ekran nuk është gjithmonë edhe përgjigje e saktë nga ana mjekësore.
